-Ҳа, з╝р ит эди.У итдан к╝ра к╝проқ одамга ╝хшарди.Эсимда, бир кеч, ╝ша садоқатли к╝ппакни эргаштириб, отамнинг кечки овқатини элтиб бериш учун далага й╝л олдим.Ойдин кеча.Чигирткалар чириллаб ётибди.Ойдинда азим тераклар кимсасиз дала й╝лига узун узун сояларини т╝шаган.Манзара шу қадар латиф, шу қадар г╝зал эдики, г╝ё ухлаб ётган у сояларни босиб ╝тсам, уларнинг ороми бузиладигандай туюларди менга. Сукунатда қувноқ к╝ршапалаклар унсиз, тез тез қанот қоқиб, г╝ё тун ҳозир тугаб қоладигандай, шошилиб учиб юришарди.Отам ойдин далада қ╝лида кетмон билан ғ╝за агатларига сув тараб юрар, пушталарни сув ювиб кетмаслиги учун даҳаналарга қоғоз қоп парчаларидан тарнов босарди. Ариқчаларда жилдираб оқаётган сувлар ҳудди эритилган кумушдай товланарди.Отам мен ва итимизни к╝риб, кетмонини елкасига қ╝йганича жилмайиб, дала четига, тут ва тераклар ╝сиб ётган д╝нгликка чиқаркан: -Келдингми, ╝ғлим, ҳа баракалла -деди."Калта" олд оёқларини отамнинг к╝ксига тираб, силовсиннинг думига ╝хшайдиган думини ликиллатганича айиқдай орқа оёқларига тиралиб тураркан, отам унинг пахмоқ юнгларини силаб, б╝йнидан қучиб, эркалаб қ╝йди.Кейин ой нурида товланиб оқаётган ариқ сувида қ╝лларини ювиб, д╝нгликда ╝тирганича иштаха билан овқатлана бошлади. Мен жимгина отамнинг овқатланишини тамошо қилиб ╝тирдим.Калта ерга ётиб, бошини олдинга ч╝зилган оёқлари устига қ╝йганича, узоқ узоқларда акиллаётган итлар товушига қулоқ тутиб ётарди.Отам овқатланиб б╝лгач, ота бола иккимиз гоҳ қ╝лларимизга, гоҳ юзларимизга қ╝ниб,ғинғиллаб, ғиншиб, чақаётган искабтопарларни шаппатилаб ╝лдирганимизча дала устида порлаётган паришон ойга с╝зсиз термулиб ╝тирдик.Шунда мен отамга: -Ота, далада бир ╝зингиз юрасиз.Қ╝рқмайсизми? -дея савол бердим.
-Нимадан қ╝рқаман?- деди отам, менга ялт этиб қараб.
-Масалан, ажиналардан -дедим мен.
Отам кутилмаганда елкаларини силкитиб кула бошлади.
-Нега куляпсиз, ота? -дедим мен ҳайрон б╝либ.
-Эҳ, ╝ғлим, бир қизиқ воқеа эсимга тушиб кетди -деди отам ва ╝ша воқеани ҳикоя қила бошлади.
-Қамбарали ака деган одам б╝ларди.У ҳам менга ╝хшаб ойдинда далаларга сув тараб юрарди.╬ша пайтлари фалончи ойдин далада ёлғиз юрган маҳал оппоқ кафанга ╝раниб олиб, чақалоғига мунгли алла айтаётган аёлни к╝рибди ва қ╝рқувдан оғзи қийшайиб қолибди деган гаплар юрарди.Кечаси сув тараётган сувчи далани ташлаб кетолмайди.Акс ҳолда қаровсиз даханаларни сув уриб, ғ╝залар нобуд б╝лиши ҳеч гапмас.Ҳуллас, Қамбарали ака сув тараб юрсалар, шундоқ ёнларида нимадир шитирлабди.Аланглаб теваракка қарасалар, ҳеч ким й╝қ.Бир маҳал ҳалиги шитирлаган товуш яна такрорланибди.Қамбарали ака беихтиёр оппоқ кафанга ╝ранганича ойдин далада мунгли алла айтадиган аёл эсига тушибдию қ╝рқиб кетибдилар.Шитирлаш яна эшитилгач, у кетмонини ташлаб, қишлоқ тамон қочиб юборибди.Югиргани сари ҳалиги шитирлаган товуш уни қувиб келаверибди.Қамбарали ака дорвозадан ичкарига чопиб кириб, эшикни тақиллатаверибди.Хотини эшикни очиб: -Ҳа, дадаси, тинчликми?Сизга нима б╝лди?!- деса, Қамбарали ака ортидан шатра шутр қилиб ажина қувиб келаётганини айтибди.
-Ана, у т╝хтади.Сал ╝рнимдан қимирлашим билан у яна шитирлаб мени таъқиб эта бошлайди -дебдилар қ╝рқувдан ранглари оҳакдай оқариб.Шунда Қамбарали аканинг хотини хандон отиб кулиб юборибдилар.
-Нега куляпсан? -дебди Қамабарали ака ҳайрат ва қ╝рқув ичра.
-Э, ╝линге, шитирлаган анави белбоғингиздаги қоғоз қоп парчаси экан!Шабада эсяптику.Юрганингизда, югурганингизда мана шу белбоғингизга қистирилган қоғоз бадтар шитирлайверган - дебди Қамбарали аканинг хотини -дея отам ҳангомани тугатаркан, мен роса мириқиб кулдим. Отам ҳам.
Кейин у менга насихат қилиб: -╬ғлим, ажина пажина деган гапларга ишонма.Кечалари юрсанг ҳеч нарсадан қ╝рқмагин.Довюрак б╝л -дедилар.
Холб╝рининг гапларидан Илтижо ҳам кулиб қотаркан, отангиз ҳам ╝зингизга ╝хшаб ҳангомачи б╝лган эканлар -деб қ╝йди.
-Ҳа шундай ажойиб отам оламдан ╝тиб кетдилар.╬ша пайтлари пахтазор далаларни заҳарли пестицидлар билан дефоляция қилинарди.Инсон ҳаёти учун ╝та хавфли б╝лган у заҳарли препаратлар тонналаб самолётларда сепилар, биз болалар хирррррр! этиб пастлаб учиб заҳарли дори сепадиган самолетларни, ичидаги бизга қараб кулиб қ╝ядиган учувчини к╝риш учун далага чопардик. М╝лжални т╝ғри олишлари учун у самолетларга нишон керак эди.
Нишон эса бир тамони оқ, иккинчи тамони қизил, байрам транспарантларига ╝хшаш ёғоч дастали белги эди.
Отамга ╝ша белгини дала увотида к╝тариб туриш топширилган.
Капюшонли сувқоғоз халатни кийиб, транспарант тутганича увотда турган отамнинг устидан учоқлар заҳарли дори сепиб ╝таверганлар, ╝таверганлар.Натижада отамни заҳарли пестидцид элитиб қолган ва у ╝зини ╝зи аъзойи баданини тимдаланиб, қон чиқиб кетгунча қашиса ҳам ҳеч қачон ором ололмайдиган, бедаво, дахшатли дардга мубтало б╝лган. Кейин ╝ша одам боласи тоқат қила олмайдиган азобларга дош беролмай касалхонада оламдан ╝тганлар -деди Холб╝ри, чуқур х╝рсиниб.
Кейин жимиб қолди.
Илтижо ҳам.
У йиғлар эди.
10 боб
Бибисувайдо
-Ғиштхон, сен менинг қиёматли опамсан.